عبد الحي حبيبى
583
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
قوماندان هر ده نفر يكنفر عريف بود ، و پنج عريف در تحت امر يك نفر خليفه بودى . و هر صد نفر يك قايد داشتى . و بعد ازين به اين طور بود : 10 نفر : 1 عريف 10 عريف يا صد نفر : 1 نقيب 10 نقيب يا هزار نفر : 1 قائد 10 قائد يا ده هزار نفر : 1 امير « 1 » بيرقهاى جنگى : مسلمانان در اوائل فتوح خويش ، رايتهائى بنام عقاب داشتند ، كه اين نام را از روميان گرفته بودند ، و رنگ آن سپيد يا سياه بود . و چون اسلام منتشر گرديد ، انواع اين اعلام از حيث شكل و رنگ و نام متعدد بود . بيرقهاى بنى اميه سرخ ، و از عباسيان سياه ، و از داعيان علوى سپبد . و از داعيان بنى هاشم سبز بود . و هنگاميكه اين بيرق را برمىافراشتند و به كسى مىسپردند ادعيهء خاصى را مىگفتند ، و خود خلفاء با رايات و دهل از مساكن خود براى عقد لواء برمىآمدند ، و هنگاميكه لشكرهاى متعدد در تحت قيادت امراء خاص تشكيل شدى ، بهر اميرى رايت جداگانه داده مىشد . « 2 » در خراسان در عصر قبل از اسلام نيز درفش موجود و مستعمل بود و فردوسى در جنگهاى متعدد و ميدانهاى جنگى خراسان و لشكركشىهاى اين مردم در سيستان و زابل و كابل و بلخ و غيره نامها و اشكال و الوان مختلف اختر يعنى رايت را ميبرد . و چون اين رسم در خراسان سابقهء طولانى داشت ؛ بنابرين در سنه 129 ه 746 م هنگاميكه بو مسلم قايد بزرگ خراسان لشكرگاه خود را در سپيدنگ ( سفيدنج ) خرقان وضع كرد ، روز 25 رمضان همين سال ، لوائى را كه ابراهيم امام به او فرستاده بود و آن را ظل مىناميدند ، و بر نيزه چهارده ذرعى نصب بود ، و رايتى را كه سحاب نام داشت
--> ( 1 ) - تاريخ تمدن اسلامى 1 / 130 ( 2 ) - همين كتاب 1 / 135